Getallen in de Bijbel: de betekenis van 1 tot 1000

Getallen in de Bijbel hebben vaak een symbolische betekenis: 1 staat voor eenheid, 3 voor Gods aanwezigheid, 7 voor volheid, 12 voor Gods volk en 40 voor een tijd van beproeving en voorbereiding. Hieronder vind je alle belangrijke Bijbelse getallen in één tabel, en daarna per getal de bekendste voorbeelden met vindplaats en de uitleg uit de joodse en christelijke traditie.

Aan het eind lees je hoe deze oude getallensymboliek zich verhoudt tot engelengetallen en numerologie: wat ze gemeen hebben, en waar ze echt van elkaar verschillen.

Getallen in de Bijbel: overzicht van de betekenis

Hoe lees je getallen in de Bijbel?

Eerst iets belangrijks: de meeste getallen in de Bijbel zijn gewoon getallen. Een leeftijd, een afstand, het aantal soldaten. Een symbolische lading krijgt een getal pas als het telkens terugkomt op betekenisvolle momenten, zoals de zeven dagen van de schepping of de veertig dagen in de woestijn. Uitleggers zijn het er niet altijd over eens waar de grens ligt.

In het Hebreeuws en het Grieks bestonden geen aparte cijfers: letters hadden ook een getalswaarde. Daardoor kon een woord een getal zijn en een getal een woord. In de joodse traditie heet het berekenen van die waarden gematria. Een bekend voorbeeld is het woord chai, ‘leven’, met de getalswaarde 18. Daarom geven veel joodse families cadeaus in veelvouden van achttien.

Over getallensymboliek is door de eeuwen veel geschreven: door de joodse denker Philo van Alexandrië, door kerkvaders als Augustinus en, veel later, door de Engelse predikant E.W. Bullinger in zijn boek ‘Number in Scripture’ (1894). Veel betekenissen die je vandaag online vindt, gaan op Bullinger terug. Ze zijn interessant, maar het blijven interpretaties.

De betekenis van elk getal in de Bijbel

1: eenheid en de ene God

Het belangrijkste gebed in het jodendom, het Sjema, begint met de belijdenis dat de Heer onze God één is (Deuteronomium 6:4). Dat ene getal zegt alles: er is geen reeks goden, er is één God. In het Nieuwe Testament spreekt Paulus over één lichaam, één Geest, één hoop, één Heer, één geloof, één doop en één God (Efeziërs 4:4-6). Ook in het huwelijk worden twee mensen ‘één vlees’ (Genesis 2:24).

• Betekenis: eenheid, uniekheid, oorsprong.

2: getuigenis en partnerschap

Een zaak stond pas vast op de verklaring van twee of drie getuigen (Deuteronomium 19:15). De wet stond op twee stenen tafelen (Exodus 31:18), de dieren gingen twee aan twee de ark in (Genesis 7:9), en Jezus zond zijn leerlingen twee aan twee uit (Marcus 6:7). In Openbaring 11:3 treden twee getuigen op. De Prediker vat het mooi samen: met z’n tweeën ben je beter af dan alleen, want als de een valt, helpt de ander hem overeind (Prediker 4:9-10).

• Betekenis: bevestiging, samenwerking, maar soms ook tegenstelling (licht en donker, leven en dood).

3: Gods aanwezigheid en volledigheid

Drie is het getal van iets wat echt af en waar is. De serafs roepen drie keer ‘heilig’ (Jesaja 6:3). Jona zit drie dagen en drie nachten in de vis (Jona 1:17, in sommige vertalingen 2:1), en Jezus verwijst daarnaar als teken (Matteüs 12:40). Jezus staat op de derde dag op (1 Korintiërs 15:4). Petrus verloochent hem drie keer, en na de opstanding vraagt Jezus hem drie keer of hij van hem houdt (Johannes 21:15-17), alsof elke verloochening een eigen herstel krijgt.

In de christelijke traditie is drie bovenal het getal van de Drie-eenheid: Vader, Zoon en heilige Geest (Matteüs 28:19). En Abraham krijgt bezoek van drie mannen, de beroemde bezoekers bij Mamre (Genesis 18).

• Betekenis: Goddelijke aanwezigheid, voltooiing, opstanding.

4: de aarde en de hele schepping

Vier staat voor de wereld in al haar richtingen. Uit het paradijs stromen vier rivieren (Genesis 2:10-14). In Openbaring 7:1 staan vier engelen op de vier hoeken van de aarde en houden de vier winden vast. Ezechiël en Johannes zien vier levende wezens rond Gods troon, met de gezichten van een mens, een leeuw, een stier en een arend (Ezechiël 1, Openbaring 4:6-8). De kerk koppelde die vier later aan de vier evangelisten.

• Betekenis: de aarde, de wereld, universaliteit.

5: Thora, verantwoordelijkheid en genade

De Thora, het hart van de joodse Bijbel, bestaat uit vijf boeken. David kiest vijf gladde stenen uit de beek voordat hij Goliat tegemoet gaat (1 Samuel 17:40), en Jezus voedt vijfduizend mensen met vijf broden en twee vissen (Matteüs 14:17-21). In de gelijkenis zijn er vijf wijze en vijf dwaze meisjes (Matteüs 25:1-13). In de christelijke vroomheid werden later de vijf wonden van Christus vereerd. Bullinger zag in vijf het getal van genade.

• Betekenis: onderwijzing, verantwoordelijkheid, genade.

6: de mens en het onvoltooide

De mens wordt op de zesde dag geschapen (Genesis 1:26-31), en zes dagen zijn er om te werken (Exodus 20:9). Zes is daarmee het getal van de mens en zijn arbeid. Omdat het één tekortkomt aan zeven, zien uitleggers er ook iets onvoltooids in. De reus Goliat is zes el en een span lang en zijn speerpunt weegt zeshonderd sjekel (1 Samuel 17:4-7), en het beeld van Nebukadnessar is zestig el hoog en zes el breed (Daniël 3:1). Augustinus wees er daarentegen op dat zes wiskundig een ‘volmaakt getal’ is, want 1 + 2 + 3 = 6, en dat God daarom in zes dagen schiep.

• Betekenis: de mens, werk, onvolkomenheid.

7: volheid, voltooiing en rust

Zeven is het bekendste Bijbelse getal. Op de zevende dag rust God en zegent hij die dag (Genesis 2:2-3). Daaruit komt de sabbat, en na zeven keer zeven jaar het jubeljaar (Leviticus 25:8-10). Bij Jericho trekken zeven priesters met zeven ramshoorns zeven dagen rond de stad, en op de zevende dag zeven keer (Jozua 6). Naäman moet zich zeven keer onderdompelen in de Jordaan om te genezen (2 Koningen 5:10-14). Petrus vraagt of hij zeven keer moet vergeven, en Jezus antwoordt: zeventig maal zeven keer (Matteüs 18:21-22, in sommige vertalingen zevenenzeventig keer). Openbaring staat vol zevens: zeven gemeenten, zeven geesten, zeven zegels, zeven bazuinen en zeven schalen.

Het Hebreeuwse woord voor zeven, sjeva, lijkt sterk op het werkwoord voor zweren, en veel uitleggers zien daar een verband in: een eed of verbond maakte iets vast en compleet. Zo werd zeven het getal van het verbond en van wat helemaal af is.

• Betekenis: volheid, voltooiing, heiligheid, rust.

8: een nieuw begin

Na de zeven dagen van de week begint met acht een nieuwe cyclus. Een jongetje werd op de achtste dag besneden (Genesis 17:12, Lucas 2:21). Er zaten acht mensen in de ark, die na de vloed een nieuwe wereld begonnen (1 Petrus 3:20). Jezus stond op de eerste dag van de week op, de dag na de sabbat; de vroege christenen noemden die daarom ook ‘de achtste dag’. Veel oude doopvonten zijn om die reden achthoekig. In het jodendom duurt Chanoeka acht dagen, ter herinnering aan de herinwijding van de tempel (1 Makkabeeën 4:56-59).

• Betekenis: nieuw begin, wedergeboorte, opstanding.

10: volledigheid en de wet

Tien is het getal van de volledige reeks. Er zijn tien woorden of geboden (Exodus 34:28, Deuteronomium 4:13) en tien plagen in Egypte (Exodus 7 tot 12). Abraham onderhandelt met God tot tien rechtvaardigen in Sodom (Genesis 18:32), en in de joodse traditie is tien het minimum voor een gezamenlijke gebedsdienst, de minjan. Het tiende deel, de tiende, werd aan God teruggegeven (Genesis 14:20, Leviticus 27:30). Jezus geneest tien melaatsen, van wie er maar één terugkomt om te bedanken (Lucas 17:12-17).

• Betekenis: compleetheid, verantwoordelijkheid, de wet.

12: Gods volk en Gods bestuur

Jakob had twaalf zonen, de stamvaders van de twaalf stammen van Israël (Genesis 35:22-26, 49:28). Op het borstschild van de hogepriester zaten twaalf edelstenen, voor elke stam één (Exodus 28:21). Jezus koos twaalf apostelen (Matteüs 10:1-4), en na de broodvermenigvuldiging bleven twaalf manden over (Matteüs 14:20). In Openbaring draagt een vrouw een kroon van twaalf sterren (Openbaring 12:1), en het nieuwe Jeruzalem heeft twaalf poorten en twaalf fundamenten (Openbaring 21:12-14).

• Betekenis: Gods volk, orde, gemeenschap.

13: barmhartigheid in de joodse traditie

Dertien speelt in de Bijbel zelf geen grote rol. Toch is het in het jodendom een rijk getal: in Exodus 34:6-7 maakt God zich aan Mozes bekend met wat de traditie de dertien eigenschappen van barmhartigheid noemt. Een jongen wordt met dertien jaar bar mitswa, en Maimonides vatte het geloof samen in dertien geloofsartikelen. Het idee dat dertien ongeluk brengt, komt niet uit de Bijbel. Meer daarover lees je bij vrijdag de 13e.

• Betekenis: Gods barmhartigheid (joods), later ook bijgeloof.

40: beproeving en voorbereiding

Veertig is het getal van een overgangstijd. Tijdens de zondvloed regent het veertig dagen en veertig nachten (Genesis 7:12). Mozes is veertig dagen op de berg Sinaï (Exodus 24:18), en Israël trekt veertig jaar door de woestijn (Numeri 14:33-34). Elia loopt veertig dagen naar de berg Horeb (1 Koningen 19:8), Ninevé krijgt veertig dagen om zich te bekeren (Jona 3:4), en Jezus vast veertig dagen in de woestijn (Matteüs 4:2). Tussen opstanding en hemelvaart liggen veertig dagen (Handelingen 1:3). De christelijke vastentijd van veertig dagen voor Pasen is op deze verhalen gebaseerd.

• Betekenis: beproeving, loutering, voorbereiding op iets nieuws.

50: vrijheid en de Geest

Elk vijftigste jaar was een jubeljaar: schulden werden kwijtgescholden, slaven vrijgelaten en grond kwam terug bij de oorspronkelijke familie (Leviticus 25:10-11). Zeven weken na Pasen werd het oogstfeest gevierd, op de vijftigste dag (Leviticus 23:15-16). In het Grieks heet die dag Pentèkostè, Pinksteren. Op dat feest kwam volgens Handelingen 2:1-4 de heilige Geest op de leerlingen.

• Betekenis: vrijheid, vernieuwing, de Geest.

70: de volken en een volle maat

Zeventig is zeven maal tien, een dubbele volheid. Jakob trekt met zeventig nakomelingen naar Egypte (Exodus 1:5). Mozes krijgt zeventig oudsten aan zijn zijde, op wie Gods Geest rust (Numeri 11:16-25). De ballingschap in Babel duurt zeventig jaar (Jeremia 25:11, Daniël 9:2). De volkenlijst van Genesis 10 telt in de joodse traditie zeventig volken, en daarom zond Jezus volgens sommige uitleggers zeventig leerlingen uit, een voor elk volk (Lucas 10:1; sommige handschriften spreken van tweeënzeventig). Psalm 90:10 noemt zeventig jaar de lengte van een mensenleven.

• Betekenis: alle volken, een volledig mensenleven, een volle maat.

144 en 144.000: het complete volk van God

Het getal 144.000 komt uit Openbaring 7:4-8: twaalfduizend verzegelden uit elk van de twaalf stammen. In Openbaring 14:1-3 staan ze met het Lam op de berg Sion. De muur van het nieuwe Jeruzalem is 144 el (Openbaring 21:17). Wiskundig is het 12 maal 12 maal 1000: het volk van God, in het kwadraat, in onmetelijke hoeveelheid. De meeste christelijke uitleggers lezen het daarom als beeld van het complete volk van God, niet als een letterlijk aantal. Een paar groepen, zoals Jehova’s Getuigen, lezen het wel letterlijk.

• Betekenis: volheid van Gods volk, bescherming.

153: de grote vangst

Na de opstanding vangen de leerlingen op aanwijzing van Jezus 153 grote vissen, en het net scheurt niet (Johannes 21:11). Kerkvaders zochten naar de betekenis. Hiëronymus schreef dat de geleerden van zijn tijd 153 vissoorten kenden, zodat de vangst alle volken zou voorstellen. Augustinus zag dat 153 de optelsom is van 1 tot en met 17, en 17 is 10 (de wet) plus 7 (de Geest).

• Betekenis: alle volken bijeengebracht, overvloed.

666: het getal van het beest

In Openbaring 13:18 staat het beroemdste getal uit de Bijbel: het getal van het beest, het getal van een mens, 666. Johannes nodigt de lezer met inzicht uit om het te berekenen. Veel geleerden denken aan keizer Nero: zijn naam en titel in Hebreeuwse letters geschreven tellen op tot 666. Opvallend is dat enkele oude handschriften 616 lezen, en dat is precies de waarde van de Latijnse spelling van dezelfde naam. Symbolisch wordt 666 ook uitgelegd als driemaal zes: een mens die zich als God voordoet maar steeds tekortschiet aan zeven. Overigens ontving koning Salomo volgens 1 Koningen 10:14 jaarlijks 666 talenten goud.

• Betekenis: menselijke macht die zich tegen God keert.

1000: onmetelijk veel en Gods tijd

Duizend staat in de Bijbel vaak voor ‘meer dan je kunt tellen’. Duizend jaar zijn voor God als de dag van gisteren (Psalm 90:4), en voor de Heer is één dag als duizend jaar (2 Petrus 3:8). God blijft trouw tot in duizend geslachten (Deuteronomium 7:9), al het vee op duizend heuvels is van hem (Psalm 50:10), en één dag in zijn huis is beter dan duizend elders (Psalm 84:11). In Openbaring 20:2-7 staat het duizendjarig rijk, waarover christenen al eeuwenlang verschillend denken.

• Betekenis: overvloed, eeuwigheid, Gods trouw.

Bijbelse getallen, engelengetallen en numerologie: wat is hetzelfde?

Wie veel met engelengetallen bezig is, herkent in de Bijbel misschien iets vertrouwds. Toch zijn het drie verschillende tradities, en het is fijn om ze goed uit elkaar te houden.

• Wat ze delen: alle drie gaan ervan uit dat getallen meer kunnen zeggen dan een hoeveelheid. Een getal kan een kwaliteit dragen, zoals volheid, een nieuw begin of beproeving.
• Bijbelse getallensymboliek: de betekenis komt uit het verhaal waarin het getal staat. Zeven betekent volheid omdat God op de zevende dag de schepping voltooit. Het gaat over hoe je een tekst leest, niet over een persoonlijke boodschap.
• Engelengetallen: een moderne spirituele traditie van de afgelopen decennia. Het idee is dat herhaalde getallen in je dagelijks leven, zoals 11:11 of 444, een persoonlijke boodschap of bemoediging van je engelen zijn.
• Numerologie: een systeem dat zijn wortels zoekt bij Pythagoras en waarin je met je naam en geboortedatum getallen berekent die iets over je karakter en levensweg zouden zeggen. Lees meer in wat is numerologie.

Voor gelovige lezers is het goed om te weten dat de Bijbel waarschuwt tegen waarzeggerij (Deuteronomium 18:10-12). Sommige christenen zijn daarom terughoudend met numerologie. Anderen zien een herhaald getal vooral als een zacht moment van herinnering: even stilstaan, even bidden, even dankbaar zijn. Die keuze is aan jou.

Engelengetallen met een Bijbelse echo

Een paar engelengetallen sluiten mooi aan bij de Bijbelse betekenis van hun cijfers:

• 7777: de Bijbelse zeven staat voor volheid; in de engelentraditie betekent 7777 dat je op het goede spirituele pad bent.
• 717: combineert de één van het begin met de zeven van voltooiing, zie 717 betekenis.
• 3333: waar de Bijbelse drie voor Gods aanwezigheid staat, wordt 3333 gelezen als teken dat je gesteund wordt.
• 1212: de twaalf van Gods volk en gemeenschap klinkt door in 1212, het getal van vertrouwen en verbinding.
• 4444: de vier van de aarde en stevige grond past bij 4444, een teken van bescherming en stabiliteit.
• 6666: wordt vaak in verband gebracht met 666, maar in de engelentraditie gaat 6666 over balans tussen het materiële en het spirituele, niet over iets onheilspellends.
• 8888: de achtste dag van een nieuw begin vind je terug in 8888, het getal van overvloed en een nieuwe cyclus.

Zie je steeds dezelfde getallen en wil je weten waarom? Lees dan waarom zie ik steeds dezelfde getallen.

Zelf aan de slag met Bijbelse getallen

Je kunt deze getallen ook gebruiken als ritme in je eigen leven. Een paar ideeën:

• De zevende dag: kies één dag per week die echt anders is. Geen werk, geen moeten, maar rust, natuur, mensen die je liefhebt.
• Veertig dagen: neem je iets voor dat je veertig dagen volhoudt, bijvoorbeeld elke dag tien minuten stilte of elke avond één ding opschrijven waar je dankbaar voor bent. Een periode van veertig dagen is lang genoeg om echt iets te laten veranderen.
• De achtste dag: zit je in een afsluitende periode, sta dan bewust stil bij het nieuwe begin dat daarna komt. Wat mag je achterlaten?
• Drie keer: Petrus kreeg drie kansen om opnieuw ‘ja’ te zeggen. Waar mag jij jezelf, of een ander, een nieuwe kans geven?

Schrijf bij elk getal een paar zinnen op: welk getal speelt nu in jouw leven, en wat zou het je willen leren?

Veelgestelde vragen over getallen in de Bijbel

Wat betekent het getal 7 in de Bijbel?

Zeven staat voor volheid en voltooiing. God rust op de zevende dag (Genesis 2:2-3), en in Openbaring komen zeven gemeenten, zegels, bazuinen en schalen voor.

Wat betekent 40 in de Bijbel?

Veertig staat voor een periode van beproeving en voorbereiding, zoals de veertig dagen van de zondvloed, de veertig jaar in de woestijn en de veertig dagen die Jezus in de woestijn vastte.

Wat is het getal van God in de Bijbel?

De Bijbel noemt zelf geen getal van God. In de uitleg worden vooral 1 (de ene God), 3 (de Drie-eenheid) en 7 (volheid en heiligheid) met God verbonden.

Wat betekent 666 in de Bijbel?

666 is het getal van het beest uit Openbaring 13:18. Veel geleerden zien er een verwijzing naar keizer Nero in, omdat zijn naam in Hebreeuwse letters 666 oplevert. Symbolisch staat het voor menselijke macht die zich tegen God keert.

Wat betekent 144.000 in de Bijbel?

Het zijn de verzegelden uit Openbaring 7: twaalfduizend uit elk van de twaalf stammen. De meeste christenen lezen het als beeld van het complete volk van God, niet als een letterlijk aantal.

Staan engelengetallen in de Bijbel?

Nee. Engelengetallen zijn een moderne spirituele traditie. De Bijbel kent wel getallen met een symbolische betekenis, maar die komen voort uit de verhalen zelf en zijn niet bedoeld als persoonlijke boodschappen.