Het is kwart over zeven. Je dochter van vier ligt net in bed, haar haren nog vochtig van het bad, en ze zwaait naar de hoek van de kamer. “Dag mevrouw,” zegt ze. Je kijkt om. Er is niets, alleen de kast en een streep licht van de overloop. “Welke mevrouw?” vraag je, en ze kijkt je aan alsof je iets heel doms vraagt. “De mevrouw met licht. Die komt altijd als ik ga slapen.” Je geeft haar een kus en doet de deur op een kier, en op de trap merk je dat je hart een beetje sneller klopt.
Misschien herken je iets anders. Een onzichtbaar vriendje dat mee moet aan tafel. Een zoontje dat vertelt over een opa die hij nooit heeft gekend. Een kind dat ’s nachts zegt dat er een engel bij zijn bed staat. In dit artikel lees je hoe er in verschillende tradities naar kinderen en engelen wordt gekeken, wat ontwikkelingspsychologen zeggen over fantasievriendjes, hoe je rustig en open reageert, en een avondritueel voor als je kind bang is in het donker. Neem wat je raakt en laat de rest liggen. Jij kent je kind het best.
Wat kinderen zien en vertellen
Kinderen vertellen het meestal heel gewoon, tussen twee happen door. Er zit een meneer op de trap. Het vriendje heet Pim en mag niet op de bank, want daar slaapt hij. Er staat een grote, lichte vrouw naast het bed die niets zegt maar wel lief kijkt. Soms lijken ze iets te weten waarvan je niet snapt waar het vandaan komt, zoals het liedje van een oma die ze nooit hebben gekend.
Wat opvalt, is hoe ontspannen de meeste kinderen erover praten. Voor hen is het geen spookverhaal, het hoort gewoon bij de dag. De onrust zit meestal bij ons, de volwassenen, die niet goed weten wat we ermee aan moeten. Dat is ook niet gek. Je wilt je kind serieus nemen, en je wilt ook niet dat het iets gaat geloven waar het bang van wordt.
Waarom kinderen in veel tradities als open worden gezien
In veel spirituele tradities worden jonge kinderen gezien als open. Ze zijn nog niet zo lang hier, zeggen mensen, en hun hoofd heeft nog niet geleerd om weg te filteren wat het niet kan verklaren. Voor hen zou de sluier tussen deze wereld en de andere nog dun zijn.
In de christelijke traditie is er zelfs een bijbeltekst voor. In het evangelie van Matteüs zegt Jezus over “deze kleinen” dat hun engelen in de hemel altijd het gezicht van zijn Vader zien (Matteüs 18:10). Uit die zin wordt van oudsher afgeleid dat ieder kind een eigen engel heeft, de engelbewaarder. De katholieke kerk viert elk jaar op 29 september het feest van de aartsengelen Michaël, Gabriël en Rafaël, en op 2 oktober de gedachtenis van de engelbewaarders. In veel katholieke gezinnen hoort het gebedje “Engel van God” bij het ochtend- of avondgebed. Hoe een engel voelt voor een volwassene, lees je in hoe weet ik of er een engel bij me is.
Wat willen de engelen jou nu laten weten?
Kies waar je reading over mag gaan en vul je voornaam en geboortedatum in. Binnen een minuut lees je een persoonlijke reading, geschreven voor jou alleen.
Blijf even bij deze pagina. Dit duurt meestal minder dan een minuut.
Wat de psychologie zegt over fantasievriendjes
Kijk je met de ogen van de psychologie, dan is een onzichtbaar vriendje vooral heel gewoon. In een Amerikaans onderzoek van de psychologen Marjorie Taylor en Stephanie Carlson vertelde 65 procent van de kinderen dat ze tegen hun zevende weleens een fantasievriendje hadden gehad. Zo’n vriendje verschijnt vaak rond de derde verjaardag, en bij veel kinderen verdwijnt het rond hun zevende vanzelf, al houden sommige kinderen het langer.
Het is ook goed voor ze. De opvoedinformatie van de Nederlandse jeugdgezondheidszorg noemt een fantasievriendje een creatieve manier om je te ontwikkelen: een veilige manier om de wereld te ontdekken, en een hulp bij het vormen van een geweten en een goed gevoel over jezelf. En een kind verzint zo’n vriendje niet omdat het geen echte vrienden heeft. Onderzoekers zien bovendien een verband tussen fantasiespel en het vermogen om te begrijpen wat een ander voelt.
Ik zie geen strijd tussen die twee manieren van kijken. De psychologie kijkt naar wat er in je kind gebeurt, de spirituele traditie naar wat er misschien om je kind heen is. Je hoeft niet te kiezen, en je hoeft het ook niet voor je kind te beslissen. Soms weet je het gewoon niet, en dat is ook goed.
Hoe je rustig reageert
Het belangrijkste is misschien wel je gezicht. Kinderen lezen razendsnel aan jou af of iets fijn of eng is. Blijf rustig en nieuwsgierig, zoals je zou reageren op een nieuw vriendje uit de klas. Stel open vragen: “Hoe ziet ze eruit?” “Wat zegt hij?” “Hoe voel jij je als ze er is?” Laat je kind vertellen en vul niets in.
Lach het niet weg, ook niet liefdevol, want dan leert je kind dat het dit soort dingen beter voor zich kan houden. Dring ook niet aan: vraag niet steeds of de engel er weer is, en laat je kind het niet bewijzen aan tante of oma. Maak het niet bang met woorden als spoken of geesten. Vertelt je kind over een opa die het nooit heeft gekend, vertel dan zacht wie hij was en laat een foto zien als je kind daarom vraagt. Veel mensen geloven dat grootouders een kleinkind van de andere kant blijven volgen. Of dat zo is, hoef je niet te weten om je kind een warm verhaal over zijn opa te geven.
Een avondritueel voor als je kind bang is in het donker
Bang zijn in het donker is heel gewoon: kinderen tussen de 2 en 12 jaar zijn vaak ergens bang voor, zoals het donker, onweer of spinnen. Neem de angst serieus en zeg niet dat er niets is, want voor je kind is het echt. Wat helpt, is je kind iets geven om te doen. In de christelijke traditie geldt aartsengel Michaël als beschermer, en veel kinderen vinden het een fijn idee dat er iemand sterks bij de deur staat. Dit ritueel duurt vijf minuten:
- Doe het grote licht uit en een nachtlampje aan. Gebruik in de kinderkamer geen echte kaars; een lampje doet hetzelfde.
- Noem samen drie fijne dingen van vandaag, hoe klein ook.
- Vraag je kind waar zijn of haar beschermengel vannacht mag zijn: aan het voeteneind, naast het kussen of bij het raam.
- Geef Michaël samen een plek bij de deur. Sommige kinderen stellen zich hem voor met een groot schild of een mantel van blauw licht.
- Zeg samen het gebedje hieronder.
- Leg even je hand op het hart van je kind en zeg: “Je bent veilig. Ik ben vlakbij.”
Lieve engel, blijf bij mij,
aan mijn bed en aan mijn zij.
Michaël, jij houdt de wacht,
ik slaap veilig, heel de nacht.
Het oude “Engel van God” kan natuurlijk ook, of een zin die je kind zelf bedenkt. Heeft je kind veel angst, ook overdag, slaapt het wekenlang slecht, of zegt het vriendje dat je kind dingen moet doen die niet veilig zijn, praat er dan over met je huisarts of de jeugdarts. Dat zegt niets over wat je kind wel of niet ziet, maar zorgt ervoor dat je kind goed geholpen wordt als het er zelf onder lijdt.
Laat je kind het tekenen
Veel kinderen kunnen beter tekenen dan vertellen wat ze zien. Leg eens papier en krijtjes neer en vraag: “Wil je de mevrouw met licht voor me tekenen?” Kijk samen, en laat je kind uitleggen wat er te zien is, in plaats van er zelf iets in te lezen. Welke kleur heeft ze? Waarom is ze zo groot? Heeft ze vleugels, of juist niet?
Een tekening kan een plek krijgen boven het bed, als een soort wachtpost voor de nacht. Bewaar de tekeningen ook, met de datum en de leeftijd op de achterkant. Over tien jaar is dat een kostbaar mapje, wat je er ook van gelooft. En je kind leert ondertussen: wat ik zie en voel, mag er zijn.
Hooggevoelige kinderen
Sommige kinderen merken meer op dan andere. Ze voelen een sfeer aan zodra ze binnenkomen, schrikken van harde geluiden, zijn uitgeput na een drukke verjaardag en hebben last van labeltjes in hun kleren. De Amerikaanse psycholoog Elaine Aron, die het begrip hooggevoeligheid bekend maakte, ziet het als een aangeboren eigenschap en niet als een stoornis. In spirituele kring worden deze kinderen vaak gezien als heldervoelend: ze vangen op wat anderen missen. Meer daarover lees je bij heldergaven en heldervoelendheid.
Help zo’n kind vooral met rust: een vast ritme, een plek om zich terug te trekken, en een ouder die zegt dat het niet te veel is. Vaak herken je het omdat je het zelf ook kent. Doe gerust de hooggevoelig-test voor jezelf. Begrijpen hoe jij in elkaar zit, helpt ook bij het begrijpen van je kind.
Veelgestelde vragen
Is het normaal dat mijn kind met iemand praat die er niet is?
Ja, dat is heel gewoon. In een Amerikaans onderzoek vertelde 65 procent van de kinderen dat ze tegen hun zevende weleens een fantasievriendje hadden gehad. Of je het een fantasievriendje noemt of een engel: reageer rustig en nieuwsgierig, en laat je kind vertellen.
Tot welke leeftijd zien kinderen engelen?
Daar is geen vaste leeftijd voor. Fantasievriendjes verschijnen vaak rond drie jaar en verdwijnen bij veel kinderen rond hun zevende vanzelf, al houden sommige kinderen ze langer. In spirituele kring zeggen ze dat de deur wat dichter gaat naarmate een kind meer met zijn hoofd gaat leven, en dat hij bij sommige mensen hun leven lang op een kier blijft.
Wat zeg ik als mijn kind bang is?
Neem de angst serieus en zeg niet dat er niets is, want voor je kind is het echt. Vraag rustig wat het ziet en voelt, en geef het iets om te doen: de beschermengel een plek geven, Michaël bij de deur zetten, samen het avondgebedje zeggen. Jouw kalmte is vaak de grootste geruststelling.
Tot slot
Een kind dat engelen ziet, vraagt niet om een verklaring. Het vraagt om een ouder die luistert, niet schrikt en niet lacht, en die ’s avonds het licht een beetje aan laat. Wat het ook is, een fantasievriendje, een engel of iets waar we nog geen woord voor hebben: jouw rust is het veiligste wat je kind kan hebben. Wil je weten welke engel er volgens de traditie bij jouw geboortedag hoort, of bij die van je kind, dan is De brief van je beschermengel voor jou; je kunt hem ook op de voornaam en geboortedatum van je kind laten schrijven. En wil je weten wat de engelen jou persoonlijk willen laten zien, vul dan je voornaam en geboortedatum in bij de gratis persoonlijke reading.
✦ Lees ook
✦ Nog geen persoonlijke reading gedaan? Lees wat de engelen jou vandaag willen laten weten ↑