Mantra’s en hun betekenis: 20 krachtige mantra’s uitgelegd

De betekenis van een mantra is letterlijk ‘instrument van de geest’: een heilige klank, woord of zin die je herhaalt om je aandacht te verzamelen en je hart te openen. Hieronder vind je 20 bekende mantra’s uit het hindoeïsme, boeddhisme, de sikh- en kundalinitraditie, Hawaï en het christendom, met uitspraak, letterlijke vertaling, achtergrond en hoe je ermee werkt.

Het woord komt uit het Sanskriet: man betekent denken of geest, tra wordt vaak uitgelegd als werktuig of bescherming. Een mantra is dus iets waarmee je je geest richt. Begin bij de tabel om in één oogopslag te zien welke mantra bij je past, en lees daarna de uitleg per mantra.

Overzicht: 20 mantra’s en hun betekenis

Alle mantra’s uitgelegd: uitspraak, betekenis en gebruik

De uitspraak is in eenvoudig Nederlands geschreven. Een streepje scheidt de lettergrepen. Het gaat niet om perfectie: zeg de klanken rustig en met aandacht.

1. Om (Aum)

Om is de bekendste mantra ter wereld en geldt in het hindoeïsme als de klank waaruit alles is ontstaan. De Mandukya Upanishad legt de drie klanken A, U en M uit als waken, dromen en diepe slaap, en de stilte daarna als het bewustzijn dat alles omvat.

• Uitspraak: oom, of a-oe-mmm, waarbij de mmm zacht naresoneert in je hoofd.
• Hoe en wanneer: drie keer aan het begin en einde van een meditatie of yogales. Voel de trilling van buik naar borst naar kruin; Om wordt vaak verbonden met het derde oog en de kroon.

2. So Hum

So Hum (ook Soham) komt van sah (Dat, het grote geheel) en aham (ik): ik ben Dat. De gedachte staat al in vers 16 van de Isha Upanishad. Yogi’s noemen het de mantra die je adem vanzelf zegt.

• Uitspraak: soo hoem.
• Hoe en wanneer: denk ‘So’ bij elke inademing en ‘Hum’ bij elke uitademing. Ideaal als je net begint met mediteren, omdat je adem het ritme bepaalt.

3. Om Mani Padme Hum

De mantra van Avalokiteshvara, in Tibet Chenrezig genoemd: de bodhisattva van mededogen. Hij wordt meestal vertaald als ‘het juweel in de lotus’. Het juweel staat voor mededogen, de lotus voor wijsheid. Je ziet de zes lettergrepen in Tibet en Nepal overal: op gebedsmolens, vlaggen en stenen.

• Uitspraak: oom maa-nie pad-mee hoem. Tibetanen zeggen oom maa-nie pee-mee hoeng.
• Hoe en wanneer: 7, 21 of 108 keer met een mala, terwijl je warmte uitstuurt naar iemand die het moeilijk heeft. Mooi in combinatie met je hartchakra.

4. Om Namah Shivaya

‘Om, ik buig voor Shiva.’ Het woord shiva betekent gunstig of goedgezind. De vijf lettergrepen na Om heten de panchakshara en staan in de Shri Rudram uit de Yajurveda. In de Shaiva-traditie horen ze bij de vijf elementen: na aarde, ma water, shi vuur, va lucht en ya ruimte.

• Uitspraak: oom na-mah sjie-vaa-ja.
• Hoe en wanneer: zacht en ritmisch, op momenten dat iets in je leven mag eindigen of veranderen. Shiva staat immers voor het oplossen van het oude.

5. Om Shanti Shanti Shanti

Shanti betekent vrede. Veel recitaties uit de Upanishaden eindigen ermee. Volgens de klassieke uitleg wens je drie keer vrede: in jezelf, met de wezens en de wereld om je heen, en tegenover alles wat buiten je macht ligt, zoals natuurkrachten.

• Uitspraak: oom sjan-tie sjan-tie sjan-tie.
• Hoe en wanneer: aan het einde van je yoga, gebed of dag. Leg bij elke ‘shanti’ je aandacht op een andere laag: jezelf, je omgeving, de wereld.

6. Gayatri-mantra

Een van de oudste gebeden ter wereld, uit de Rigveda (3.62.10), toegeschreven aan de ziener Vishvamitra. Het richt zich tot Savitr, de bezielende kracht van de zon. In het Sanskriet luidt hij: Om bhur bhuvah svah, tat savitur varenyam, bhargo devasya dhimahi, dhiyo yo nah prachodayat. In eigen woorden: ‘Wij mediteren op het stralende licht van het goddelijke, dat aarde, lucht en hemel doordringt. Moge dat licht ons denken wakker maken.’

• Uitspraak: oom boer boe-vah swah, tat sa-vie-toer va-reen-jam, bar-goo dee-vas-ja die-ma-hie, die-joo joo nah pra-tsjoo-da-jaat.
• Hoe en wanneer: traditioneel bij zonsopgang, eventueel ook bij de middag en de schemering. Neem de tijd om hem woord voor woord te leren; in orthodoxe kringen wordt hij nog altijd met veel eerbied en soms alleen na inwijding doorgegeven.

7. Lokah Samastah Sukhino Bhavantu

‘Mogen alle wezens in alle werelden gelukkig zijn.’ Lokah betekent werelden, samastah alle, sukhino gelukkig, bhavantu mogen zijn. De zin wordt vaak aan de Veda’s toegeschreven, maar de oudst aangetoonde bron zijn inscripties uit het Zuid-Indiase Vijayanagararijk, uit de veertiende en vijftiende eeuw. In yogalessen hoor je vaak ‘gelukkig en vrij’; dat laatste woord is een moderne toevoeging.

• Uitspraak: loo-kah sa-mas-tah soe-kie-noo ba-van-toe.
• Hoe en wanneer: drie keer aan het einde van je oefening, met iemand of een plek in gedachten die extra liefde kan gebruiken.

8. Sat Nam

Deze twee woorden komen uit de sikhtraditie: Sat Naam staat in het Mool Mantar, het openingsvers van de Guru Granth Sahib. Sat betekent waarheid, nam naam of identiteit: waarheid is mijn ware naam. In de kundaliniyoga is het de basismantra en ook een groet.

• Uitspraak: sat naam, met een korte a in sat en een lange a in naam.
• Hoe en wanneer: adem in op ‘Sat’, uit op ‘Nam’. Ook fijn als je onzeker bent: het brengt je terug bij wie je ten diepste bent.

9. Ra Ma Da Sa Sa Say So Hung

Een kundalinimantra die Yogi Bhajan in 1973 introduceerde, ook Siri Gaitri genoemd. Ra is de zon, Ma de maan, Da de aarde en Sa het oneindige. Say is de persoonlijke ervaring van dat oneindige, en So Hung betekent: ik ben Dat.

• Uitspraak: raa maa daa saa, saa see soo hoeng.
• Hoe en wanneer: zittend, ellebogen tegen je zij, handpalmen naar boven. Zing 11 minuten en houd iemand in gedachten naar wie je liefde en heelheid wilt sturen, of jezelf.

10. Sa Ta Na Ma

De kern van de Kirtan Kriya. Sa is het begin en het oneindige, Ta het leven, Na de dood of verandering, Ma de wedergeboorte. Samen beschrijven ze de kringloop van alles wat leeft.

• Uitspraak: saa taa naa maa.
• Hoe en wanneer: raak bij elke klank met je duim een andere vingertop aan: wijsvinger, middelvinger, ringvinger, pink. Een korte vorm duurt 11 minuten: 2 minuten hardop, 2 fluisterend, 3 in stilte, 2 fluisterend, 2 hardop.

11. Om Gam Ganapataye Namaha

‘Om, Gam, ik buig voor Ganapati.’ Gam is de kiemklank van Ganesha, de god met de olifantenkop die obstakels opruimt en bij elk nieuw begin wordt aangeroepen. Ganapati betekent heer van de gana’s, zijn hemelse gevolg.

• Uitspraak: oom gam ga-na-pa-ta-jee na-ma-ha, met een zacht nasale m in gam.
• Hoe en wanneer: 108 keer voor een examen, nieuwe baan, verhuizing of project. Combineer het met heldere intenties.

12. Om Shreem Mahalakshmiyei Namaha

‘Om, Shreem, eer aan de grote Lakshmi.’ Shreem is de kiemklank van Lakshmi, de godin van overvloed, schoonheid en welzijn. Overvloed is in haar traditie breder dan geld: het gaat ook om voeding, gezondheid, liefde en innerlijke rijkdom.

• Uitspraak: oom sjriem ma-haa-laksj-mie-jee na-ma-ha.
• Hoe en wanneer: veel mensen kiezen de vrijdag, die in India met Lakshmi verbonden is. Zeg hem vanuit dankbaarheid voor wat je al hebt, net als bij manifesteren van geld.

13. Om Tare Tuttare Ture Soha

De mantra van de Groene Tara, in Tibet geliefd als snelle helper. Haar naam komt van een woord voor oversteken: zij brengt je naar de overkant. Tare roept haar aan, tuttare vraagt om bevrijding van gevaar en angst, ture betekent snel en soha zoiets als: zo zij het.

• Uitspraak: oom taa-ree toe-taa-ree toe-ree soo-ha.
• Hoe en wanneer: wanneer je bang bent of vastzit. Stel je een groen, helder licht voor dat je omhult.

14. Nam Myoho Renge Kyo

De Japanse monnik Nichiren verkondigde deze mantra in de dertiende eeuw. Het is de titel van de Lotussoetra met nam (toewijding) ervoor. Myoho is de mystieke wet van het leven, renge de lotus die in modder bloeit en tegelijk zaad draagt, kyo de soetra of klank.

• Uitspraak: naam mjoo-hoo reng-gee kjoo.
• Hoe en wanneer: beoefenaars reciteren hem ritmisch, vaak ochtend en avond, met open ogen. Het idee is niet een wens van buitenaf, maar je eigen kracht wekken.

15. Hare Krishna-mahamantra

‘Hare Krishna Hare Krishna, Krishna Krishna Hare Hare, Hare Rama Hare Rama, Rama Rama Hare Hare.’ Zestien woorden, voor het eerst vastgelegd in de Kali-Santarana Upanishad. De heilige Chaitanya maakte hem rond 1500 populair; in de jaren zestig bracht de beweging ISKCON hem naar het Westen. Hare roept de goddelijke liefdeskracht aan, Krishna en Rama zijn namen van God.

• Uitspraak: ha-ree krisj-na, ha-ree raa-ma.
• Hoe en wanneer: zingend in een groep (kirtan) of fluisterend met een mala. Ingewijde leden van ISKCON zeggen hem dagelijks 16 rondes van 108 keer.

16. Om Ah Hum

Drie kiemklanken uit het Tibetaanse boeddhisme. Om staat voor het verlichte lichaam, Ah voor de verlichte spraak en Hum voor de verlichte geest. In de visualisatie zie je een wit licht bij je voorhoofd, rood bij je keel en blauw bij je hart.

• Uitspraak: oom aa hoeng.
• Hoe en wanneer: om eten, een offerande of je dag te zegenen, of drie keer voordat je gaat zitten.

17. Aham Prema

‘Ik ben liefde.’ Aham betekent ik ben, prema zuivere, goddelijke liefde. Het is geen klassieke tekst maar een korte mantra uit de moderne yoga- en kirtanwereld, gebouwd met Sanskrietwoorden.

• Uitspraak: a-ham pree-ma.
• Hoe en wanneer: met een hand op je hart, op dagen dat je streng bent voor jezelf. Hij lijkt op een affirmatie, maar de klank zelf draagt je.

18. Ho’oponopono

Ho’oponopono betekent zoiets als ‘recht zetten’. Op Hawaï was het een verzoeningsritueel binnen families en gemeenschappen. Morrnah Simeona maakte er in de twintigste eeuw een eigen methode van, en haar leerling Ihaleakala Hew Len vatte die samen in vier zinnen: het spijt me, vergeef me, dank je wel, ik hou van je.

• Uitspraak: hoo-oo-po-no-po-no.
• Hoe en wanneer: zeg de vier zinnen in je eigen taal, rustig en herhaald, met een persoon, situatie of je eigen pijn voor ogen. Echte verzoening vraagt soms ook een gesprek; de zinnen maken je daar zacht en klaar voor.

19. Kyrie eleison

Grieks voor ‘Heer, ontferm U’. Het klinkt al eeuwen in de mis en de orthodoxe liturgie. Het verwante Jezusgebed, ‘Heer Jezus Christus, ontferm U over mij’, gaat onder meer terug op de roep van de blinde bij Jericho (Lucas 18:38) en wordt in de orthodoxe traditie eindeloos herhaald, vaak met een gebedssnoer.

• Uitspraak: kie-rie-ee ee-lee-ie-son.
• Hoe en wanneer: op het ritme van je adem, als je het niet meer weet en je last wilt neerleggen.

20. Maranatha

Een Aramees woord uit 1 Korintiërs 16:22, ook in de vroegchristelijke Didache. Het betekent ‘Kom, Heer’ of ‘Onze Heer komt’. De benedictijner monnik John Main raadde het aan als gebedswoord voor stille christelijke meditatie.

• Uitspraak: ma-ra-na-ta, vier even lange lettergrepen.
• Hoe en wanneer: innerlijk, twee keer per dag twintig minuten, zonder over de betekenis na te denken. Steeds als je afdwaalt, keer je zacht terug naar het woord.

Hoe werk je met een mantra?

Een mantra werkt niet als toverspreuk. De kracht zit in herhaling, aandacht en de houding waarmee je hem zegt. Zo begin je:

1. Kies één mantra. Neem er een die je raakt en waarvan je de betekenis kent. Wissel niet elke dag.
2. Ga rechtop zitten. Adem een paar keer rustig uit voordat je begint.
3. Kies hardop, fluisterend of innerlijk. Hardop zingen trilt door je lichaam en opent je keelchakra; innerlijk herhalen gaat dieper de stilte in. Beginners helpt het om hardop te starten en geleidelijk stiller te worden.
4. Volg je adem. Korte mantra’s koppel je aan in- en uitademing, langere zing je op de uitademing.
5. Sluit af in stilte. Blijf na de laatste herhaling een minuut zitten en voel wat de klank heeft achtergelaten.

Een mala van 108 kralen

Een mala is een gebedssnoer van 108 kralen met een grotere kraal, de guru- of merukraal. Je begint naast die kraal en schuift bij elke herhaling één kraal verder, traditioneel met duim en middelvinger. Bij de merukraal draai je de mala om in plaats van eroverheen te gaan. Het getal 108 is heilig in het hindoeïsme en boeddhisme; in Japan luiden tempelklokken op oudejaarsavond 108 keer, voor de 108 aardse verlangens.

De 40 dagen-oefening

In de kundaliniyoga geldt: 40 dagen achter elkaar dezelfde mantra helpt een oude gewoonte doorbreken. Kies een vast moment, bijvoorbeeld 11 minuten na het opstaan. Mis je een dag, dan begin je opnieuw bij dag één. Houd een klein schrift bij: wat merk je na een week, na drie weken? Wil je een mantra verbinden aan een wens, lees dan ook over de wet van aantrekking en chakra’s in balans brengen.

Met respect voor de herkomst

Bijna al deze mantra’s zijn gebeden uit levende religies. Ze zijn er voor iedereen die oprecht zoekt, maar het is mooi om te weten wie je aanroept en waar de woorden vandaan komen. Luister naar opnames van mensen uit de traditie zelf, en gebruik godennamen niet als decoratie. Twijfel je, kies dan een universele mantra zoals Om, So Hum of Lokah Samastah.

Veelgestelde vragen over mantra’s

Wat is de betekenis van een mantra?

Een mantra is een heilige klank, woord of zin die je herhaalt om je geest te richten. Het Sanskrietwoord wordt vaak uitgelegd als instrument van de geest. Mantra’s komen vooral uit het hindoeïsme en boeddhisme, maar ook het christendom kent herhalingsgebeden.

Welke mantra is goed voor beginners?

So Hum en Om zijn ideaal om mee te beginnen: kort, universeel en makkelijk op je adem te zeggen. Wil je iets met een duidelijke wens, kies dan Lokah Samastah Sukhino Bhavantu of Om Shanti.

Hoe vaak moet je een mantra herhalen?

Een traditionele ronde is 108 keer met een mala. Begin gerust met 5 tot 11 minuten per dag. Regelmaat is belangrijker dan duur: elke dag een korte oefening werkt beter dan af en toe een lange.

Mag je een mantra uit een andere religie gebruiken?

Ja, de meeste tradities staan open voor oprechte zoekers. Leer wel de betekenis en achtergrond kennen, spreek de woorden met eerbied uit en gebruik namen van goden niet als decoratie.

Wat is het verschil tussen een mantra en een affirmatie?

Een affirmatie is een positieve zin in je eigen taal die je denken bijstuurt. Een mantra draait meer om klank en trilling, vaak in een oude heilige taal, en is bedoeld om je geest stil te maken en je met iets groters te verbinden.

Moet je een mantra hardop zeggen?

Nee. Hardop zingen, fluisteren en innerlijk herhalen zijn alle drie traditionele vormen. Hardop helpt je concentratie als je begint, innerlijk herhalen brengt je dieper in de stilte.